اگر میخواهید برنامهنویسی با Laravel را شروع کنید، اولین مرحله عملی بعد از آشنایی با این فریمورک، نصب Laravel و آمادهسازی محیط توسعه است.
برخلاف تصور بعضی از افراد، برای نصب Laravel فقط دانلود یک فایل کافی نیست. Laravel به PHP، Composer و تعدادی از افزونههای مورد نیاز PHP وابسته است و برای توسعه رابط کاربری پروژه نیز معمولاً به Node.js و npm نیاز خواهید داشت.
در این آموزش، نصب Laravel را از صفر بررسی میکنیم و مراحل آمادهسازی محیط را در ویندوز و لینوکس توضیح میدهیم. همچنین در پایان با روش اجرای پروژه و خطاهای متداول نصب Laravel آشنا میشوید.
نصب Laravel به چه چیزهایی نیاز دارد؟
قبل از نصب Laravel بهتر است ابتدا پیشنیازهای آن را آماده کنید.
به صورت کلی، محیط توسعه Laravel شامل این اجزا است:
| ابزار | کاربرد |
|---|---|
| PHP | اجرای برنامه Laravel |
| Composer | مدیریت Laravel و پکیجهای PHP |
| Laravel | فریمورک اصلی پروژه |
| Node.js | اجرای ابزارهای فرانتاند |
| npm | مدیریت پکیجهای JavaScript |
| MySQL/PostgreSQL و... | پایگاه داده پروژه |
| Git | مدیریت نسخه کد |
البته همه این ابزارها از همان لحظه اول برای ساخت سادهترین پروژه Laravel ضروری نیستند.
برای مثال، برای ساخت و اجرای یک پروژه ساده، مهمترین موارد PHP و Composer هستند.
PHP چیست و چرا برای نصب Laravel به آن نیاز داریم؟
Laravel یک فریمورک مبتنی بر PHP است.
بنابراین قبل از نصب Laravel باید PHP روی سیستم شما نصب و قابل اجرا باشد.
برای بررسی نصب بودن PHP، ترمینال یا Command Prompt را باز کنید و دستور زیر را اجرا کنید:
php -v
اگر PHP به درستی نصب شده باشد، نسخه PHP سیستم نمایش داده میشود.
برای مثال ممکن است خروجی مشابه زیر مشاهده کنید:
PHP 8.x.x (cli)
عدد نسخه به نسخه PHP نصبشده روی سیستم شما بستگی دارد.
اگر با اجرای دستور php پیامهایی مانند:
'php' is not recognized as an internal or external command
یا:
php: command not found
دریافت کردید، معمولاً PHP نصب نشده یا مسیر PHP به متغیر PATH سیستم اضافه نشده است.
# Composer چیست و چرا برای Laravel ضروری است؟
Composer مدیر پکیجهای PHP است.
Laravel و بسیاری از کتابخانههایی که در پروژههای PHP استفاده میشوند، از Composer برای نصب و مدیریت وابستگیها استفاده میکنند.
برای بررسی نصب بودن Composer، دستور زیر را اجرا کنید:
composer -V
یا:
composer --version
اگر Composer نصب باشد، نسخه آن نمایش داده میشود.
Composer در Laravel وظایف مهمی دارد؛ از جمله:
- نصب Laravel
- نصب پکیجهای PHP
- مدیریت وابستگیهای پروژه
- بهروزرسانی پکیجها
- ساخت Autoload
- مدیریت نسخه کتابخانهها
به همین دلیل یکی از مهمترین پیشنیازهای کار با Laravel محسوب میشود.
# نصب Laravel در ویندوز
اگر از Windows استفاده میکنید، چند روش مختلف برای آمادهسازی محیط Laravel وجود دارد.
یکی از روشهای رایج این است که PHP و Composer را روی سیستم نصب کنید و سپس پروژه Laravel را با Composer ایجاد کنید.
اگر از محیطهایی مانند Laragon استفاده میکنید، بسیاری از نیازهای مربوط به توسعه PHP روی ویندوز سادهتر میشوند.
مرحله اول: بررسی PHP در ویندوز
ابتدا Command Prompt، PowerShell یا ترمینال VS Code را باز کنید.
دستور زیر را اجرا کنید:
php -v
اگر نسخه PHP نمایش داده شد، PHP قابل استفاده است.
سپس Composer را بررسی کنید:
composer -V
اگر هر دو دستور بدون خطا اجرا شدند، میتوانید سراغ ساخت پروژه Laravel بروید.
# مرحله دوم: نصب Laravel با Composer
یکی از روشهای ساده نصب Laravel، ایجاد پروژه با Composer است.
دستور کلی به شکل زیر است:
composer create-project laravel/laravel example-app
در این دستور:
laravel/laravel
پکیج اصلی Laravel است.
و:
example-app
نام پوشه پروژه شماست.
بنابراین میتوانید نام پروژه را تغییر دهید.
مثلاً:
composer create-project laravel/laravel my-project
Composer فایلهای مورد نیاز را دریافت کرده و پروژه Laravel را در پوشه my-project ایجاد میکند.
# مرحله سوم: ورود به پوشه پروژه
بعد از پایان نصب، وارد پوشه پروژه شوید:
cd my-project
اگر نام پروژه شما example-app باشد:
cd example-app
اکنون ترمینال شما باید در پوشه اصلی پروژه Laravel قرار داشته باشد.
# مرحله چهارم: اجرای Laravel
Laravel یک سرور توسعه داخلی دارد که برای اجرای پروژه در محیط Development بسیار کاربردی است.
برای اجرای آن:
php artisan serve
در صورت اجرای موفق، معمولاً آدرسی شبیه زیر در ترمینال نمایش داده میشود:
http://127.0.0.1:8000
حالا این آدرس را در مرورگر باز کنید.
اگر صفحه Laravel نمایش داده شد، یعنی نصب و اجرای اولیه پروژه با موفقیت انجام شده است.
# Artisan چیست؟
در این مرحله برای اولین بار با دستور زیر مواجه میشویم:
php artisan
Artisan خط فرمان اصلی Laravel است و برای انجام بسیاری از عملیات توسعه استفاده میشود.
برای مثال:
php artisan serve
برای اجرای سرور توسعه استفاده میشود.
در ادامه کلاستر Laravel، یک مقاله مستقل با عنوان «Artisan چیست؟» خواهیم داشت که این ابزار را به شکل کامل بررسی میکند.
# فایلهای مهم بعد از نصب Laravel
بعد از ایجاد پروژه، پوشهای مشابه زیر خواهید داشت:
my-project/
├── app/
├── bootstrap/
├── config/
├── database/
├── public/
├── resources/
├── routes/
├── storage/
├── tests/
├── vendor/
├── .env
├── .env.example
├── artisan
├── composer.json
└── composer.lock
در این مرحله لازم نیست تمام این فایلها و پوشهها را بشناسید.
مهمترین موارد برای شروع عبارتاند از:
app/
بخش زیادی از کدهای اصلی برنامه در این قسمت قرار میگیرد.
routes/
مسیرهای برنامه در این قسمت تعریف میشوند.
resources/
فایلهای مربوط به View و منابع Front-end پروژه در این قسمت قرار میگیرند.
database/
فایلهای مرتبط با Migration، Seeder و Factory در این پوشه قرار میگیرند.
public/
نقطه ورود عمومی برنامه است و فایلهای عمومی پروژه در آن قرار میگیرند.
.env
تنظیمات محیطی پروژه مانند اطلاعات دیتابیس در این فایل قرار میگیرد.
artisan
فایل اجرای دستورات Artisan است.
composer.json
وابستگیها و تنظیمات Composer پروژه در آن مشخص میشود.
# فایل .env در Laravel چیست؟
یکی از فایلهای مهم Laravel، فایل:
.env
است.
در این فایل تنظیمات محیط اجرای پروژه قرار میگیرد.
برای مثال:
APP_NAME=Laravel
APP_ENV=local
APP_DEBUG=true
APP_URL=http://localhost
و در صورت استفاده از دیتابیس، اطلاعات اتصال نیز در همین فایل تنظیم میشود.
برای مثال:
DB_CONNECTION=mysql
DB_HOST=127.0.0.1
DB_PORT=3306
DB_DATABASE=my_database
DB_USERNAME=root
DB_PASSWORD=
مقادیر بالا فقط نمونه هستند و باید با تنظیمات واقعی سیستم شما جایگزین شوند.
# APP_KEY چیست؟
Laravel برای بعضی عملیات امنیتی و رمزنگاری از کلید برنامه استفاده میکند.
این مقدار در .env با متغیر زیر مشخص میشود:
APP_KEY=
در پروژه Laravel معمولاً میتوانید آن را با دستور زیر تولید کنید:
php artisan key:generate
پس از اجرای موفق دستور، مقدار APP_KEY در فایل .env قرار میگیرد.
اگر پروژه تازه ساخته شده باشد، این مرحله یکی از کارهای مهم آمادهسازی محیط است.
# نصب Laravel روی لینوکس و Ubuntu
اگر محیط توسعه شما Linux یا Ubuntu است، روند کلی مشابه ویندوز خواهد بود.
ابتدا باید PHP و Composer را آماده کنید.
سپس با Composer پروژه Laravel را ایجاد میکنید.
بررسی PHP:
php -v
بررسی Composer:
composer -V
ساخت پروژه:
composer create-project laravel/laravel example-app
ورود به پروژه:
cd example-app
اجرای سرور:
php artisan serve
سپس میتوانید آدرس نمایش دادهشده توسط Artisan را در مرورگر باز کنید.
# تفاوت نصب Laravel در ویندوز و Linux چیست؟
از نظر خود Laravel تفاوت اساسی بین این دو محیط وجود ندارد.
در هر دو سیستم، شما به یک محیط PHP و ابزارهای مورد نیاز Laravel نیاز دارید.
تفاوت اصلی معمولاً در نحوه آمادهسازی محیط است.
| مورد | Windows | Linux |
|---|---|---|
| PHP | نصب یا استفاده از محیطهایی مانند Laragon | نصب از Package Manager یا روش مناسب سیستم |
| Composer | نصب Composer | نصب Composer |
| Terminal | CMD / PowerShell / Terminal | Terminal |
| Laravel | Composer | Composer |
| اجرای Development | php artisan serve | php artisan serve |
| Production | نیازمند Web Server | نیازمند Web Server |
برای یک توسعهدهنده، انتخاب سیستمعامل بیشتر به محیط کاری و ابزارهای مورد استفاده بستگی دارد.
# آیا برای Laravel به MySQL نیاز داریم؟
برای نصب خود Laravel الزاماً لازم نیست از همان ابتدا یک دیتابیس MySQL داشته باشید.
اما بسیاری از پروژههای واقعی Laravel به دیتابیس نیاز دارند.
Laravel میتواند با سیستمهای مختلف پایگاه داده کار کند؛ بنابراین میتوانید متناسب با پروژه خود از دیتابیس مناسب استفاده کنید.
یکی از انتخابهای رایج در پروژههای PHP، MySQL است.
بعد از ایجاد دیتابیس، اطلاعات اتصال را در .env قرار میدهید.
مثلاً:
DB_CONNECTION=mysql
DB_HOST=127.0.0.1
DB_PORT=3306
DB_DATABASE=my_project
DB_USERNAME=root
DB_PASSWORD=
سپس Laravel میتواند از این تنظیمات برای برقراری اتصال با دیتابیس استفاده کند.
# آیا Node.js و npm برای نصب Laravel ضروری هستند؟
برای اجرای هسته Laravel، PHP و Composer اهمیت اصلی را دارند.
اما در بسیاری از پروژههای Laravel، از ابزارهای Front-end نیز استفاده میشود.
به همین دلیل Node.js و npm نیز در محیط توسعه Laravel بسیار کاربردی هستند.
برای بررسی نصب Node.js:
node -v
و برای بررسی npm:
npm -v
در پروژههایی که از Vite و ابزارهای Front-end استفاده میکنند، معمولاً پس از ایجاد پروژه باید وابستگیهای JavaScript را نیز نصب کنید:
npm install
و برای اجرای محیط توسعه Front-end:
npm run dev
بنابراین بهتر است Node.js را نیز در محیط توسعه Laravel خود داشته باشید؛ اما نباید آن را با PHP و Composer که بخش اصلی اجرای Laravel هستند، یکسان در نظر گرفت.
# نصب Laravel با Laravel Installer
علاوه بر Composer، روش دیگری برای ایجاد پروژههای Laravel استفاده از Laravel Installer است.
ابتدا میتوانید Installer را به صورت global نصب کنید:
composer global require laravel/installer
بعد از نصب Installer، میتوانید پروژه را با دستور:
laravel new example-app
ایجاد کنید.
در این روش، به جای:
composer create-project laravel/laravel example-app
از دستور:
laravel new example-app
استفاده میشود.
این روش مخصوصاً زمانی مفید است که مرتباً پروژههای Laravel جدید ایجاد میکنید.
# کدام روش نصب Laravel بهتر است؟
هر دو روش میتوانند برای ایجاد پروژه مناسب باشند.
روش Composer
composer create-project laravel/laravel example-app
مزیت اصلی آن این است که مستقیماً از Composer استفاده میکنید و برای شروع بسیار ساده و قابل درک است.
Laravel Installer
laravel new example-app
برای افرادی که به صورت مداوم با Laravel کار میکنند، میتواند تجربه ایجاد پروژه را سریعتر و راحتتر کند.
اگر تازه Laravel را شروع کردهاید، روش Composer انتخاب سادهای برای درک فرآیند ایجاد پروژه است.
# نصب Laravel با Laragon در ویندوز
اگر توسعه Laravel را در Windows انجام میدهید، Laragon یکی از محیطهایی است که میتواند کار با PHP را سادهتر کند.
در چنین محیطی معمولاً PHP، Web Server و ابزارهای مورد نیاز توسعه وب را راحتتر مدیریت میکنید.
روند کلی کار به شکل زیر است:
نصب Laragon
↓
فعال بودن PHP
↓
بررسی php -v
↓
بررسی Composer
↓
ساخت پروژه Laravel
↓
اجرای پروژه
البته استفاده از Laragon اجباری نیست.
میتوانید PHP و Composer را به صورت مستقل نیز نصب و استفاده کنید.
# خطای php is not recognized هنگام نصب Laravel
یکی از خطاهای رایج در Windows زمانی رخ میدهد که دستور:
php -v
اجرا نمیشود.
برای مثال:
'php' is not recognized as an internal or external command
این خطا معمولاً به این معنی است که سیستم نمیتواند فایل اجرایی PHP را پیدا کند.
در چنین شرایطی باید بررسی کنید:
- آیا PHP واقعاً نصب شده است؟
- مسیر PHP در PATH قرار گرفته است؟
- آیا ترمینال بعد از تغییر PATH دوباره باز شده است؟
- آیا دستور
phpدر ترمینال جدید قابل اجرا است؟
بعد از اصلاح PATH دوباره اجرا کنید:
php -v
# خطای composer is not recognized
اگر این دستور:
composer -V
کار نمیکند و پیام مشابه زیر دریافت میکنید:
composer is not recognized
باید نصب Composer و PATH سیستم را بررسی کنید.
Composer باید در محیط خط فرمان قابل دسترسی باشد.
بعد از اصلاح نصب یا PATH، دوباره:
composer -V
را اجرا کنید.
# خطای Extension در زمان نصب Laravel
گاهی Composer هنگام نصب Laravel با خطایی درباره یک PHP Extension مواجه میشود.
این موضوع معمولاً به این دلیل اتفاق میافتد که یکی از افزونههای مورد نیاز PHP فعال نیست.
برای بررسی افزونههای فعال PHP میتوانید از:
php -m
استفاده کنید.
این دستور لیست Extensionهای فعال PHP را نمایش میدهد.
اگر Composer اعلام کند که Extension خاصی مورد نیاز است، باید همان Extension را در محیط PHP خود فعال یا نصب کنید.
# خطای نسخه PHP هنگام نصب Laravel
یکی دیگر از خطاهای رایج، ناسازگاری نسخه PHP با نسخه Laravel یا یکی از وابستگیهای پروژه است.
مثلاً Composer ممکن است اعلام کند که یک Package به نسخه خاصی از PHP نیاز دارد.
در چنین شرایطی ابتدا نسخه PHP را بررسی کنید:
php -v
سپس باید بررسی شود که نسخه PHP موجود با نسخه Laravel و وابستگیهای آن سازگار است.
نکته مهم این است که نباید صرفاً با حذف کردن محدودیتهای Composer یا استفاده از گزینههایی مانند --ignore-platform-reqs مشکل را پنهان کنید.
این کار ممکن است پروژه را ایجاد کند، اما بعداً هنگام اجرا با خطاهای واقعی مواجه شوید.
بهتر است نسخه PHP و وابستگیها را به شکل اصولی هماهنگ کنید.
# خطای Permission در Linux
در Linux ممکن است هنگام نصب یا اجرای پروژه با خطاهای مربوط به Permission مواجه شوید.
Laravel برای بعضی پوشهها مانند:
storage/
bootstrap/cache/
به دسترسی مناسب برای نوشتن نیاز دارد.
اگر این دسترسیها صحیح نباشند، ممکن است برنامه نتواند فایلهای مورد نیاز خود را ایجاد کند.
در محیط Development باید Permissionها را متناسب با کاربر و Web Server تنظیم کنید.
در Production نیز نباید صرفاً برای رفع مشکل، دسترسیهای بسیار باز مانند:
chmod -R 777
روی کل پروژه اعمال کنید.
این کار میتواند یک مشکل امنیتی ایجاد کند.
# آیا بعد از نصب Laravel باید Composer را دوباره اجرا کنیم؟
بعد از ایجاد پروژه، پوشهای با نام:
vendor/
ایجاد میشود که وابستگیهای PHP پروژه را در خود دارد.
اگر پروژه Laravel را از یک Repository دریافت کنید و پوشه vendor همراه پروژه نباشد، معمولاً باید در ریشه پروژه اجرا کنید:
composer install
Composer بر اساس فایلهای پروژه وابستگیهای مورد نیاز را نصب میکند.
این موضوع با ساخت پروژه جدید تفاوت دارد.
برای ساخت پروژه جدید میتوانید از:
composer create-project laravel/laravel example-app
استفاده کنید.
# نصب وابستگیهای Front-end بعد از ایجاد پروژه
اگر پروژه Laravel شما دارای وابستگیهای JavaScript باشد، در پوشه اصلی پروژه اجرا کنید:
npm install
سپس برای محیط توسعه:
npm run dev
در معماری جدید Laravel، Vite نقش مهمی در مدیریت Assetهای Front-end دارد.
بنابراین اگر هنگام اجرای بخش Front-end پروژه با خطا مواجه شدید، یکی از مواردی که باید بررسی کنید نصب بودن Node.js و اجرای صحیح npm install است.
# اولین تست بعد از نصب Laravel
بعد از نصب، بهتر است چند تست ساده انجام دهید.
ابتدا:
php -v
سپس:
composer -V
بعد وارد پروژه شوید:
cd example-app
سپس:
php artisan
اگر فهرست دستورات Artisan نمایش داده شد، Laravel در محیط PHP قابل اجرا است.
در نهایت:
php artisan serve
و آدرس پروژه را در مرورگر باز کنید.
اگر صفحه اصلی Laravel نمایش داده شد، محیط اولیه شما آماده است.
# نصب Laravel در محیط Development با Production چه تفاوتی دارد؟
یکی از اشتباهات رایج این است که روش اجرای Laravel در محیط Development را با Production یکسان بدانیم.
در محیط Development میتوانید به راحتی از:
php artisan serve
استفاده کنید.
اما در Production معمولاً Laravel پشت یک Web Server مانند Nginx یا Apache قرار میگیرد و تنظیمات دیگری مانند PHP-FPM، HTTPS، Permission، Queue Worker، Cache و Environment Variables اهمیت پیدا میکنند.
بنابراین:
php artisan serve
را بیشتر به عنوان یک ابزار مناسب برای توسعه و تست محلی در نظر بگیرید، نه راهکار اصلی اجرای یک سایت Production.
در ادامه کلاستر Laravel، مقالههای جداگانهای درباره Deployment، سرور و اجرای Laravel در محیط واقعی خواهیم داشت.
# ساختار کلی فرآیند نصب Laravel
اگر بخواهیم تمام فرآیند را خلاصه کنیم، مسیر نصب به شکل زیر است:
PHP
│
↓
بررسی نسخه PHP
│
↓
Composer
│
↓
بررسی Composer
│
↓
ایجاد پروژه Laravel
│
↓
composer create-project
│
↓
ورود به پروژه
│
↓
تنظیم .env
│
↓
تولید APP_KEY
│
↓
تنظیم Database در صورت نیاز
│
↓
npm install در صورت نیاز
│
↓
php artisan serve
│
↓
باز کردن پروژه در مرورگر
این مسیر برای شروع کار با Laravel کافی است.
# چکلیست نصب Laravel
قبل از شروع توسعه پروژه، این موارد را بررسی کنید:
- [ ] PHP نصب شده است.
- [ ] دستور
php -vاجرا میشود. - [ ] Composer نصب شده است.
- [ ] دستور
composer -Vاجرا میشود. - [ ] پروژه Laravel ایجاد شده است.
- [ ] پوشه پروژه قابل دسترسی است.
- [ ] فایل
.envوجود دارد. - [ ]
APP_KEYتنظیم شده است. - [ ] در صورت نیاز Database تنظیم شده است.
- [ ] در صورت نیاز Node.js نصب شده است.
- [ ] در صورت نیاز
npm installاجرا شده است. - [ ] دستور
php artisanبدون خطا اجرا میشود. - [ ] پروژه با
php artisan serveاجرا میشود. - [ ] صفحه پروژه در مرورگر باز میشود.
# سوالات متداول درباره نصب Laravel
برای نصب Laravel باید PHP بلد باشیم؟
برای نصب اولیه، لازم نیست PHP را به صورت حرفهای بلد باشید.
اما برای توسعه واقعی با Laravel، آشنایی با PHP بسیار مهم است؛ زیرا Laravel یک فریمورک PHP است.
اگر از صفر شروع میکنید، بهتر است قبل از ورود عمیق به Laravel، مفاهیم اصلی PHP، OOP و مفاهیم وب را یاد بگیرید.
آیا برای نصب Laravel حتماً باید XAMPP نصب کنیم؟
خیر.
XAMPP تنها یکی از محیطهای توسعه PHP است و برای نصب Laravel اجباری نیست.
میتوانید PHP و Composer را به صورت مستقل نصب کنید یا از محیطهایی مانند Laragon استفاده کنید.
آیا Laravel بدون MySQL اجرا میشود؟
بله.
برای اجرای اولیه و نمایش صفحه اصلی، الزاماً به MySQL نیاز ندارید.
اما اگر پروژه شما نیاز به ذخیره و دریافت اطلاعات داشته باشد، باید یک Database مناسب پیکربندی کنید.
آیا Composer همان Laravel است؟
خیر.
Composer مدیر وابستگیهای PHP است و Laravel یک فریمورک PHP است.
Composer یکی از ابزارهایی است که برای نصب و مدیریت Laravel و Packageهای PHP استفاده میشود.
آیا Node.js برای Laravel ضروری است؟
برای اجرای هسته PHP و Laravel، PHP و Composer نقش اصلی را دارند.
اما بسیاری از پروژههای Laravel از ابزارهای Front-end مانند Vite استفاده میکنند و در چنین پروژههایی Node.js و npm نیز مورد نیاز خواهند بود.
چرا دستور php artisan serve اجرا نمیشود؟
دلایل مختلفی میتواند داشته باشد؛ از جمله:
- PHP در PATH نیست.
- در پوشه پروژه نیستید.
- وابستگیهای پروژه نصب نشدهاند.
- پروژه به شکل ناقص ایجاد شده است.
- نسخه PHP با پروژه سازگار نیست.
- تنظیمات محیطی پروژه مشکل دارد.
ابتدا این دستورات را بررسی کنید:
php -v
composer -V
php artisan
اگر خطا وجود داشته باشد، متن دقیق خطا معمولاً مشخص میکند مشکل در کدام بخش است.
# جمعبندی
نصب Laravel برخلاف چیزی که در نگاه اول به نظر میرسد، فقط اجرای یک دستور نیست؛ بلکه باید یک محیط مناسب برای توسعه PHP آماده شود.
مسیر کلی کار این است:
PHP
+
Composer
+
Laravel
+
Database در صورت نیاز
+
Node.js در صورت نیاز
پس از آمادهسازی این موارد، میتوانید پروژه Laravel را با Composer ایجاد کنید:
composer create-project laravel/laravel example-app
سپس وارد پروژه شوید:
cd example-app
و آن را اجرا کنید:
php artisan serve
در این مرحله محیط Laravel شما آماده است و میتوانید وارد مرحله بعدی یعنی ساخت اولین پروژه واقعی Laravel شوید.
در مقاله بعدی، پروژه را از حالت نصب خام خارج میکنیم و قدمبهقدم یک پروژه Laravel ایجاد میکنیم تا با ساختار اولیه، Route، Controller، View و سایر اجزای اصلی آن به صورت عملی آشنا شویم.





